శ్రావణమాసం రాగానే ఇల్లంతా పసుపు కుంకుమల కళతో మెరిసిపోతుంది. వరలక్ష్మీ వ్రతం ఎంత విశిష్టమైనదో, కొత్తగా పెళ్లైన వారు చేసుకునే ‘మంగళ గౌరీ వ్రతం’ కూడా అంతే ప్రత్యేకం. మాంగల్యం పచ్చగా ఉండాలని, భర్త ఆయురారోగ్యాలతో ఉండాలని సాక్షాత్తూ ఆ పార్వతీ దేవిని ఈ వ్రతంలో పూజిస్తారు.
అసలు ఈ పూజ ఎందుకు చేయాలి? కథ ఏంటి? ఎలాంటి కన్ఫ్యూజన్ లేకుండా చాలా సింపుల్గా తెలుసుకుందాం!
ఎవరికి ప్రత్యేకం? ఎప్పుడు చేయాలి?
- ఎవరు చేయాలి? కొత్తగా పెళ్లైన మహిళలు.
- ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలి? పెళ్లైన మొదటి శ్రావణ మాసంలో వచ్చే తొలి మంగళవారం.
- ఎన్నేళ్లు చేయాలి? వరుసగా 5 సంవత్సరాలు.
- ఎన్ని వారాలు? శ్రావణమాసంలో వచ్చే అన్ని మంగళవారాలు (4 లేదా 5 వారాలు).
- ఎక్కడ? మొదటి ఏడాది పుట్టింట్లో, ఆ తర్వాత నాలుగేళ్లు అత్తగారింట్లో.
పాటించాల్సిన 5 సింపుల్ రూల్స్
- ఉపవాసం: పూజ రోజు పగలు ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం నక్షత్రం చూశాకే భోజనం చేయాలి.
- సహాయం: తొలిసారి చేసేటప్పుడు పక్కన తల్లి లేదా అత్తగారు ఉండి పూజ చేయించడం మంచిది.
- అలంకరణ: చక్కగా పారాణి, గోరింటాకు, గాజులు వేసుకుని లక్ష్మీకళ ఉట్టిపడేలా రెడీ అవ్వాలి.
- వాయనం: ఐదుగురు ముత్తైదువలను పేరంటానికి పిలిచి వాయనం ఇవ్వాలి. మొదటి వాయనం కన్నతల్లికి ఇవ్వాలి.
- బ్రహ్మచర్యం: పూజకు ముందు రోజు, పూజ రోజు దంపతులు నియమ నిష్టలతో ఉండాలి.
పూజకు రెడీ చేసుకోవాల్సినవి
హడావిడి లేకుండా ముందు రోజే ఇవి తెచ్చిపెట్టుకోండి:
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, తమలపాకులు, వక్కలు.
- ఐదు రకాల పండ్లు, పూలు (గరిక, ఉత్తరేణి ఆకులు తప్పనిసరి).
- పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మ (శ్రావణ మాసం మొత్తం ఒకే గౌరమ్మను పూజించాలి).
- ఐదు దారపు పోగులతో, ఐదు ముడులు వేసి తయారు చేసిన తోరాలు.
- నైవేద్యం: అరిసెలు, చలిమిడి, వడపప్పు, పానకం.
పూజా విధానం – స్టెప్ బై స్టెప్
మంగళవారం ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, తూర్పు ముఖంగా కూర్చుని పూజ మొదలుపెట్టాలి.
1. పసుపు గణపతి పూజ
ముందుగా పసుపుతో చిన్న వినాయకుడిని చేసి, అక్షతలు, పూలు వేసి “స్వామీ, నా పూజలో ఎలాంటి విఘ్నాలు రాకూడదు” అని దణ్ణం పెట్టుకోవాలి.
2. కలశం ఏర్పాటు
ఒక పీట మీద బియ్యం పోసి, రాగి లేదా వెండి చెంబును కలశంగా పెట్టి, పైన కొబ్బరికాయ ఉంచాలి.
3. గౌరీ దేవి పూజ
పసుపు గౌరమ్మను కలశం ముందు ఉంచాలి. అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు) చదువుతూ కుంకుమ, పూలు, గరిక, ఉత్తరేణి ఆకులతో అమ్మవారిని మనసారా పూజించాలి.
4. తోర పూజ
సిద్ధం చేసుకున్న తోరాలకు పసుపు కుంకుమలు రాసి, పూజ పూర్తయ్యాక కుడి చేతికి కట్టుకోవాలి.
5. నైవేద్యం, హారతి
అమ్మవారికి అరిసెలు, పండ్లు నైవేద్యం పెట్టి, కర్పూర హారతి ఇచ్చి సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి.
మంగళ గౌరీ కథ (కచ్చితంగా వినాల్సిన మహిమ)
పూజ తర్వాత అక్షతలు చేతిలో పట్టుకుని ఈ కథ వినాలి:
పూర్వం జయపాలుడు అనే రాజుకు సంతానం లేక శివుడిని ప్రార్థిస్తాడు. శివుడి దయ వల్ల ఒక కొడుకు పుడతాడు, కానీ 16వ ఏట పాము కాటుతో చనిపోతాడని శాపం ఉంటుంది. ఆ పిల్లాడికి ‘శివుడు’ అని పేరు పెడతారు.
శివుడికి 16 ఏళ్లు వచ్చాక, ప్రాణగండం నుంచి తప్పించడానికి కాశీ యాత్రకు పంపిస్తారు. దారిలో ‘సుశీల’ అనే కన్యతో అతనికి పెళ్లి జరుగుతుంది. సుశీల తల్లి ప్రతి ఏటా మంగళ గౌరీ వ్రతం ఎంతో నిష్టగా చేయడం వల్ల, సుశీలకు “ఎప్పటికీ దీర్ఘ సుమంగళిగా ఉండే” వరం ఉంటుంది.
పెళ్లైన మొదటి రాత్రే సుశీలకు మంగళ గౌరీ దేవి కలలో కనిపించి, “ఈ రాత్రి నీ భర్తను నల్ల త్రాచు కాటేయడానికి వస్తుంది. నువ్వు భయపడకుండా నిండుగా పాలు ఉన్న ఒక కుండను పక్కన పెట్టు. పాము లోపలికి వెళ్లగానే మూత పెట్టేయ్” అని చెప్తుంది.
సుశీల అమ్మవారు చెప్పినట్లే చేస్తుంది. ఉదయాన్నే ఆ కుండను తన తల్లికి వాయనంగా ఇస్తుంది. ఆశ్చర్యంగా అందులోని పాము కాస్తా పూలదండగా మారిపోతుంది! అమ్మవారి దయ వల్ల ఆమె భర్త గండం నుంచి బయటపడి నిండు నూరేళ్లు జీవిస్తాడు.
కథ పూర్తయ్యాక చేతిలోని అక్షతలను అమ్మవారి మీద, మీ తల మీద వేసుకోవాలి.
ఉద్యాపన (వ్రత ముగింపు)
వరుసగా ఐదు సంవత్సరాలు ఈ పూజ చేశాక ఉద్యాపన (ముగింపు) చేయాలి. ఐదో ఏడాది ఒక కొత్త కుండ తీసుకుని అందులో 33 జతల అరిసెలు, కొత్త రవికె గుడ్డ, మంగళసూత్రం పెట్టి, ఒక ముత్తైదువకు సాక్షాత్తూ గౌరీ దేవిలా భావించి వాయనం ఇవ్వాలి. వినాయక చవితి తర్వాత ఈ పసుపు గౌరమ్మను నీటిలో నిమజ్జనం చేయాలి.
మంగళ గౌరీ వ్రతం అంటే భార్యాభర్తల బంధం కలకాలం పచ్చగా ఉండాలని కోరుకునే ఒక అందమైన వేడుక. ఈ శ్రావణమాసంలో మీ ఇల్లు కూడా ఆ అమ్మవారి చల్లని చూపుతో సిరిసంపదలతో తులతూగాలని కోరుకుందాం!
ఉద్యాపన (వ్రత ముగింపు)
వరుసగా ఐదు సంవత్సరాలు ఈ పూజ చేశాక ఉద్యాపన (ముగింపు) చేయాలి. ఐదో ఏడాది ఒక కొత్త కుండ తీసుకుని అందులో 33 జతల అరిసెలు, కొత్త రవికె గుడ్డ, మంగళసూత్రం పెట్టి, ఒక ముత్తైదువకు సాక్షాత్తూ గౌరీ దేవిలా భావించి వాయనం ఇవ్వాలి. వినాయక చవితి తర్వాత ఈ పసుపు గౌరమ్మను నీటిలో నిమజ్జనం చేయాలి.
మంగళ గౌరీ వ్రతం అంటే భార్యాభర్తల బంధం కలకాలం పచ్చగా ఉండాలని కోరుకునే ఒక అందమైన వేడుక. ఈ శ్రావణమాసంలో మీ ఇల్లు కూడా ఆ అమ్మవారి చల్లని చూపుతో సిరిసంపదలతో తులతూగాలని కోరుకుందాం!
మన ఆచారాల వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యాలు
హిందూ సనాతన ధర్మంలో ఏ పూజా విధానం వెనుకా గుడ్డి నమ్మకం లేదు. ప్రతి దాని వెనుకా ఒక ఆరోగ్య రహస్యం, ఒక సామాజిక బాధ్యత దాగి ఉంటాయి. మంగళ గౌరీ పూజలో మనం వాడే ముఖ్యమైన వస్తువుల గురించి ఒకసారి ఆలోచిద్దాం.
1. గౌరమ్మను పసుపుతోనే ఎందుకు చేయాలి?
బంగారం, వెండి, పంచలోహాలతో చేసిన విగ్రహాలు ఇంట్లో ఉన్నప్పటికీ, మంగళ గౌరీ వ్రతంలో మాత్రం కచ్చితంగా పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మనే పూజించాలి. ఎందుకంటే, పసుపు అనేది స్వచ్ఛతకు, ఆరోగ్యానికి ప్రతీక. ఇది ఒక గొప్ప యాంటీ-బయోటిక్ అని ఈరోజు సైన్స్ చెబుతోంది, కానీ మన పెద్దలు ఏనాడో గుర్తించారు. వర్షాకాలం (శ్రావణ మాసం) మొదలవగానే రకరకాల బ్యాక్టీరియాలు, వైరస్లు వ్యాపిస్తాయి. పసుపుతో పూజ చేయడం, ఆ పసుపును నీటిలో కలపడం, ముత్తైదువలకు బొట్టుగా పెట్టడం వల్ల ఇంట్లో మరియు చుట్టుపక్కల వాతావరణం క్రిమిరహితంగా మారుతుంది.
2. తోరానికి ఐదు దారపు పోగులు, ఐదు ముడులే ఎందుకు?
పూజలో మనం దారానికి పసుపు రాసి, ఐదు ముడులు వేసి, ఐదు పూలు కట్టి తోరం తయారు చేస్తాం. ఈ ‘ఐదు’ అనే సంఖ్య మన శరీరంలోని పంచ ప్రాణాలకు (ప్రాణ, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, సమాన) మరియు ప్రకృతిలోని పంచభూతాలకు (గాలి, నీరు, నింగి, నేల, నిప్పు) ప్రతీక. భార్యాభర్తల బంధం పంచభూతాల సాక్షిగా కలకాలం నిలవాలని, వారి ప్రాణాలు ఒకటవ్వాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే ఈ ఐదు ముడుల తోరాన్ని చేతికి కట్టుకుంటారు.
3. గరిక, ఉత్తరేణి ఆకులతోనే పూజ ఎందుకు?
శివుడికి, వినాయకుడికి ఇష్టమైన గరిక, మంగళ గౌరీకి కూడా అత్యంత ప్రీతికరం. గరిక ఎంత ఎండలో అయినా వాడిపోదు, కొద్దిగా నీరు తగలగానే మళ్లీ చిగురిస్తుంది. భార్యాభర్తల బంధం కూడా ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా, గరిక లాగా మళ్లీ చిగురించాలి అని దీని అర్థం. ఇక ఉత్తరేణి ఆకులు స్త్రీల ఆరోగ్యానికి, ముఖ్యంగా గర్భాశయ సమస్యలను తగ్గించడానికి ఎంతో మేలు చేస్తాయి. పూజ పేరుతో ఆ ఆకులను తాకడం, వాటి గాలి పీల్చడం వల్ల తెలియకుండానే మన శరీరానికి వైద్యం జరుగుతుంది.
వాయనం ఇచ్చేటప్పుడు చదివే అద్భుతమైన మంత్రం
పూజ మొత్తం పూర్తయ్యాక, పేరంటానికి వచ్చిన ముత్తైదువలకు వాయనం ఇవ్వడం ఈ వ్రతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం. వాయనం అంటే కేవలం శనగలు, రవికె గుడ్డ చేతిలో పెట్టడం కాదు. ఎదుటి స్త్రీని సాక్షాత్తూ ఆ మంగళ గౌరీ దేవిగా భావించి గౌరవించడం.
వాయనం ఇచ్చేటప్పుడు ఇద్దరు స్త్రీల మధ్య జరిగే సంభాషణ చాలా మధురంగా ఉంటుంది. ఇది కచ్చితంగా ప్రతి ఒక్కరూ నేర్చుకోవాలి:
- ఇచ్చే వారు: ఇస్తినమ్మ వాయనం (వాయనం ఇస్తున్నాను)
- తీసుకునే వారు: పుచ్చుకుంటినమ్మ వాయనం (తీసుకుంటున్నాను)
- ఇచ్చే వారు: ముత్తైదువరో, ఎవరమ్మ నీవు? (ఓ ముత్తైదువా, నువ్వు ఎవరు?)
- తీసుకునే వారు: నేనే పార్వతిని (నేనే సాక్షాత్తూ పార్వతీ దేవిని)
- ఇచ్చే వారు: నీకు వాయనం ఇస్తే నాకేమి ఇస్తావు?
- తీసుకునే వారు: నీకు దీర్ఘ సుమంగళీ ప్రాప్తం, అష్టైశ్వర్యాలు ఇస్తాను.
చూశారా! ఎదుటి మనిషిలో దేవుడిని చూడటం అనే గొప్ప తత్వాన్ని మన ఆచారాలు ఎంత సింపుల్గా నేర్పుతున్నాయో కదా. ఈ మాటలు అనుకుంటూ వాయనం ఇస్తుంటే మనసుకు ఎంతో ప్రశాంతత కలుగుతుంది.
వర్కింగ్ ఉమెన్ కోసం స్మార్ట్ పూజా టిప్స్
ఈ రోజుల్లో ఉద్యోగాలు చేసే మహిళలకు ఉదయాన్నే లేచి, అన్ని పనులు చక్కబెట్టుకుని, ఇంత పెద్ద పూజ చేయడం కొంచెం కష్టంగా అనిపించవచ్చు. “టైమ్ దొరకడం లేదు కదా అని దేవుడికి దూరం అవ్వాల్సిన అవసరం లేదు.” సరైన ప్లానింగ్ ఉంటే ఈ వ్రతాన్ని చాలా సింపుల్గా, పర్ఫెక్ట్గా చేసుకోవచ్చు.
- సండే ప్లానింగ్: సోమవారం ఆఫీస్ పనులతో బిజీగా ఉంటారు కాబట్టి, ఆదివారమే పూజకు కావాల్సిన పసుపు, కుంకుమ, వక్కలు, శనగలు, రవికె గుడ్డలు అన్నీ తెచ్చి ఒక బాక్స్లో పెట్టుకోండి.
- మండే నైట్ ప్రిపరేషన్: సోమవారం రాత్రే ఇల్లు ఊడ్చుకుని, పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి ముగ్గులు వేసుకోండి. వాయనానికి ఇవ్వాల్సిన శనగలను రాత్రే నానబెట్టండి. తోరాలను కూడా రాత్రే పేని, పూలు కట్టి ఫ్రిజ్లో పెట్టుకుంటే ఉదయానికి ఫ్రెష్గా ఉంటాయి.
- నైవేద్యం షార్ట్కట్: వడపప్పు (పెసరపప్పు) నానబెట్టడం, బెల్లం ముక్కతో పానకం చేయడం కేవలం 5 నిమిషాల పని. అరిసెలు, చలిమిడి లాంటివి వీకెండ్లో చేసి ఉంచుకోవచ్చు, లేదా బయట స్వీట్ షాపుల్లో స్వచ్ఛంగా చేసేవి తెచ్చుకోవచ్చు. (భక్తి ముఖ్యం కానీ, శ్రమ పడిపోయి ఒత్తిడికి గురికాకూడదు).
- పూజా సమయం: ఉదయం 6 గంటలకే నిద్రలేచి తలస్నానం చేసి, అరగంటలో పూజ ముగించుకోవచ్చు. ఆన్లైన్లో లేదా యూట్యూబ్లో ‘మంగళ గౌరీ వ్రత విధానం’ ఆడియో పెట్టి, వారు చెప్పే మంత్రాలకు అనుగుణంగా పూలు, అక్షతలు వేస్తూ సింపుల్గా పూజ చేసుకోవచ్చు.
కొత్త కోడలికి ఈ వ్రతం ఎందుకు ఒక వరం?
పెళ్లైన కొత్తలో ఒక అమ్మాయి పుట్టింటిని వదిలి, కొత్త వాతావరణం, కొత్త మనుషుల మధ్య అత్తగారింట్లోకి అడుగుపెడుతుంది. ఆ సమయంలో ఆమెకు తెలియని ఒక భయం, టెన్షన్ ఉంటాయి. ఇలాంటి సమయంలో ఈ వ్రతం ఒక బ్రిడ్జిలా పనిచేస్తుంది.
- అత్తాకోడళ్ల అనుబంధం: ఈ పూజను అత్తగారు దగ్గరుండి చేయిస్తారు. దీనివల్ల కోడలికి అత్తగారితో మాట్లాడే చనువు పెరుగుతుంది. “అత్తయ్యా, ఈ పూవు ఎక్కడ పెట్టాలి? నైవేద్యం ఎలా చేయాలి?” అని అడగడం ద్వారా వారి మధ్య దూరం తగ్గి, ఒక మంచి బాండింగ్ ఏర్పడుతుంది.
- ఆత్మవిశ్వాసం: బంధువులను, ఇరుగుపొరుగు ముత్తైదువలను పేరంటానికి పిలవడం, వారిని ఆహ్వానించడం, వాయనాలు ఇచ్చి వారిని రిసీవ్ చేసుకోవడం… ఇవన్నీ కొత్త కోడలికి ఆ ఇంటి బాధ్యతలను ఎలా మోయాలో, అందరితో ఎలా కలిసిపోవాలో నేర్పుతాయి. ఇది ఆమెలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపుతుంది.
- భార్యాభర్తల ప్రేమ: తన భర్త ఆయురారోగ్యాల కోసమే భార్య రోజంతా ఉపవాసం ఉండి, ఇంత కష్టపడి పూజ చేస్తోందని చూసిన ఏ భర్తకైనా భార్య మీద ప్రేమ, గౌరవం వంద రెట్లు పెరుగుతాయి. వారిద్దరి మధ్య అన్యోన్యతను పెంచే ఒక అద్భుతమైన థెరపీ ఈ వ్రతం.
ఉపవాసం – శరీరానికి, మనసుకు రిఫ్రెష్మెంట్
వ్రతం రోజు పగలు ఉపవాసం ఉండాలని నియమం ఉంది. ఉపవాసం అంటే కేవలం దేవుడి కోసం పస్తులు ఉండటం కాదు, మన జీర్ణవ్యవస్థకు విశ్రాంతిని ఇవ్వడం. రోజూ ఏదో ఒక ఆహారం జీర్ణం చేయడంతో బిజీగా ఉండే మన పొట్టకు, వారానికి ఒకరోజు రెస్ట్ ఇస్తే శరీరంలో పేరుకుపోయిన టాక్సిన్స్ (మలినాలు) బయటకు పోతాయి.
ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు మనస్సు దేవుడి మీద లగ్నం అవుతుంది. ఆలోచనల్లో స్పష్టత వస్తుంది. అయితే, కఠిన ఉపవాసం చేయలేని వారు, పాలు, పండ్లు, డ్రై ఫ్రూట్స్ తీసుకుంటూ దీక్షను కొనసాగించవచ్చు. ముఖ్యంగా గర్భిణీలు, ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు ఉపవాస నియమాన్ని కొంచెం సడలించి, దేవుడికి నమస్కారం చేసుకొని భోజనం చేయడం వల్ల ఎలాంటి దోషం ఉండదు. దేవుడు మన భక్తిని చూస్తాడు కానీ, మన ఆకలిని కాదు.
ఉద్యాపన – దానంలోనే ఉంది అసలైన ఆనందం
ఐదేళ్లు వ్రతం పూర్తి చేశాక ఉద్యాపన చేస్తారు కదా. ఈ ఉద్యాపన వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశ్యం దానం చేయడం. మన ఇంట్లో శుభకార్యం జరిగినప్పుడు, నలుగురికీ అన్నదానం చేయడం, లేదా తాంబూలాలు ఇవ్వడం ద్వారా మన సంతోషాన్ని పంచుకుంటున్నాం.
33 జతల అరిసెలు, చీరలు, ముత్తైదువలకు వాయనాలు ఇవ్వడం అంటే సమాజంలోని వారిని గౌరవించడం, మన దగ్గర ఉన్నది నలుగురికి పంచడం. ఈ సంస్కృతి మనలో స్వార్థాన్ని తగ్గించి, సాటి మనుషుల పట్ల ప్రేమను పెంచుతుంది.
ముగింపు:
మంగళ గౌరీ వ్రతం అంటే, ఆధునిక కాలంలో మనం మర్చిపోతున్న బంధాలను, ఆప్యాయతలను తిరిగి గుర్తుచేసే ఒక అద్భుతమైన పండుగ. పూజ ఎలా చేశాం, ఎన్ని ఖర్చుపెట్టాం అన్నది ముఖ్యం కాదు. ఎంత స్వచ్ఛమైన మనసుతో చేశాం, కుటుంబంతో కలిసి ఎంత సంతోషంగా సమయాన్ని గడిపాం అన్నదే అసలైన పండుగ. ఈ శ్రావణ మాసం మీ జీవితంలో మరిన్ని కొత్త ఆనందాలను, సిరిసంపదలను తీసుకురావాలని ఆశిస్తున్నాను.