శ్రావణ మాసంలో వరలక్ష్మీ వ్రతం పూజా విధానం, వ్రత కథ మరియు విశేష ప్రయోజనాలు

1. శ్రావణ మాసంలో వరలక్ష్మీ వ్రతం విశిష్టత

హిందూ సాంప్రదాయంలో శ్రావణ మాసానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యత అంతా ఇంతా కాదు. ఈ మాసం ఆధ్యాత్మిక సాధనకు, పూజలకు, వ్రతాలకు పెట్టింది పేరు. ముఖ్యంగా స్త్రీలు ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో ఎదురుచూసే పండుగ ‘వరలక్ష్మీ వ్రతం’. శ్రావణ పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారాన్ని వరలక్ష్మీ వ్రతంగా జరుపుకోవడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. వరాలు ఇచ్చే లక్ష్మీ దేవి కాబట్టి ఆమెను ‘వరలక్ష్మి’ అని పిలుస్తారు. అష్టలక్ష్ములలో ఒకరైన వరలక్ష్మీ దేవిని ఈ రోజున ఆరాధించడం వల్ల కుటుంబంలో సిరిసంపదలు, సుఖసంతోషాలు వెల్లివిరుస్తాయని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఈ బ్లాగ్ పోస్ట్‌లో వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఇంట్లో సులభంగా, శాస్త్రోక్తంగా ఎలా చేసుకోవాలో వివరంగా తెలుసుకుందాం.

2. వరలక్ష్మీ వ్రతం ఎవరి కోసం? ఎందుకు చేయాలి?

ఈ వ్రతాన్ని ముఖ్యంగా వివాహిత స్త్రీలు (సుమంగళులు) తమ మాంగళ్య బలం కోసం, భర్త ఆయురారోగ్యాల కోసం, మరియు కుటుంబ శ్రేయస్సు కోసం ఆచరిస్తారు. పెళ్లి కాని యువతులు కూడా మంచి భర్త రావాలని, జీవితం సాఫీగా సాగాలని ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో చేస్తారు. కేవలం సంపద కోసమే కాకుండా, ఇంట్లో ప్రశాంతత, పిల్లల విద్యాభివృద్ధి, మరియు ఎలాంటి ఆర్థిక ఇబ్బందులు రాకుండా ఉండటం కోసం వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. శాస్త్రాల ప్రకారం ఈ ఒక్క వ్రతం చేస్తే అష్టలక్ష్ములను (ఆదిలక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి, ధైర్యలక్ష్మి, గజలక్ష్మి, సంతానలక్ష్మి, విజయలక్ష్మి, విద్యాలక్ష్మి, ధనలక్ష్మి) పూజించిన ఫలితం దక్కుతుంది.

3. పూజకు కావలసిన వస్తువులు (పూజా సామగ్రి జాబితా)

పూజా సమయంలో మధ్యలో లేవకుండా, ప్రశాంతంగా ఏకాగ్రతతో పూజ చేసుకోవడానికి ముందుగానే అన్ని వస్తువులను సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఈ క్రింది సామగ్రిని ఒక రోజు ముందే తెచ్చి పెట్టుకోవడం ఉత్తమం.

• పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు (పసుపు మరియు ఆవు నెయ్యి కలిపిన బియ్యం).
• తమలపాకులు, వక్కలు, అగరుబత్తీలు, హారతి కర్పూరం.
• దీపారాధన కుందులు, పత్తి వత్తులు, ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె.
• కలశం కోసం: వెండి, రాగి లేదా ఇత్తడి చెంబు.
• కలశంలో వేయడానికి: బియ్యం, యాలకులు, లవంగాలు, ఒక నిమ్మకాయ, నాణెం.
• అలంకరణ కోసం: మామిడి ఆకులు, కలశంపై పెట్టడానికి ఒక కొబ్బరికాయ, లక్ష్మీదేవి ముఖచిత్రం (వెండి లేదా ఇత్తడిది).
• వస్త్రం: కలశానికి కట్టడానికి ఒక కొత్త రవికె గుడ్డ (బ్లౌజ్ పీస్).
• పూలు: తామర పూలు (లక్ష్మీదేవికి అత్యంత ప్రీతికరం), గులాబీలు, మల్లెలు, చామంతులు.
• నైవేద్యానికి పండ్లు: అరటిపండ్లు, ఆపిల్స్, దానిమ్మ తదితర పండ్లు.
• తోరం కోసం: పసుపు రాసిన దారం (తొమ్మిది పోగులు, తొమ్మిది ముడులు ఉన్నవి రెండు – ఒకటి అమ్మవారికి, ఒకటి వ్రతం చేసేవారికి).
• పంచామృతాలు (పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెర).

4. వ్రతానికి ముందు రోజు మరియు ఆ రోజు ఉదయం చేయవలసిన ఏర్పాట్లు

వరలక్ష్మీ వ్రతం శుక్రవారం రోజు కాబట్టి, గురువారం నాడే ఇల్లంతా శుభ్రం చేసుకోవాలి. గడపలకు పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టుకోవాలి. గుమ్మానికి మామిడి తోరణాలు కట్టాలి. శుక్రవారం ఉదయాన్నే సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి తలస్నానం చేయాలి. ఉతికిన పట్టు వస్త్రాలు లేదా శుభ్రమైన సాంప్రదాయ దుస్తులు ధరించాలి. పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి, పీట వేసి, దానిపై అందమైన ముగ్గులు వేయాలి. లక్ష్మీదేవికి బియ్యం పిండితో వేసిన పద్మం ముగ్గు అంటే చాలా ఇష్టం. ఆ పీటపై పసుపు రంగు లేదా ఎరుపు రంగు వస్త్రాన్ని పరచి అలంకరించుకోవాలి.

5. కలశ స్థాపన మరియు అలంకరణ విధానం

వరలక్ష్మీ వ్రతంలో కలశ స్థాపనకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. కలశాన్ని సాక్షాత్తూ అమ్మవారి స్వరూపంగా భావిస్తారు.

• ముందుగా పీటపై కొద్దిగా బియ్యం పోసి, దానిపై ఒక పళ్లెం ఉంచాలి.
• ఆ పళ్లెంలో పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టిన రాగి లేదా వెండి చెంబు (కలశం) పెట్టాలి.
• కలశం నిండా సగం వరకు బియ్యం పోసి, అందులో ఐదు తమలపాకులు, వక్క, ఒక నాణెం, పసుపు కొమ్ము, ఒక నిమ్మకాయ వేయాలి. కొందరు జలాన్ని (నీటిని) కూడా ఉపయోగిస్తారు, మీ ఇంటి ఆచారం ప్రకారం చేసుకోవచ్చు.
• కలశం చుట్టూ ఐదు లేదా ఏడు మామిడి ఆకులను అమర్చి, పసుపు పూసిన కొబ్బరికాయను ఆ కలశంపై ఉంచాలి.
• కొబ్బరికాయకు కొత్త రవికె గుడ్డను అలంకరించి, దానికి లక్ష్మీదేవి ముఖచిత్రాన్ని (అమ్మవారి రూపును) దారంతో కట్టాలి.
• అమ్మవారికి ఇష్టమైన ఆభరణాలు, పూల మాలలతో కలశాన్ని అత్యంత సుందరంగా అలంకరించాలి.

6. వరలక్ష్మీ వ్రతం పూజా విధానం – దశల వారీగా

వ్రతాన్ని ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో, స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో మొదలుపెట్టాలి.

• గణపతి పూజ: ఏ పూజకైనా ముందుగా విఘ్నేశ్వరుడిని పూజించాలి. పసుపుతో చిన్న గణపతిని చేసి, తమలపాకుపై ఉంచి, అక్షతలు, పూలతో పూజించాలి. “ఓం శుక్లాంబరధరం విష్ణుం…” శ్లోకం చదివి పూజ నిర్విఘ్నంగా జరగాలని ప్రార్థించాలి.
• సంకల్పం: చేతిలో అక్షతలు, పూలు పట్టుకుని మీ గోత్ర నామాలు చెప్పుకుని, “నా కుటుంబం సకల అష్టైశ్వర్యాలతో, ఆయురారోగ్యాలతో వర్ధిల్లాలని నేను ఈ వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నాను” అని సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
• ఆవాహనం: అమ్మవారిని మనస్ఫూర్తిగా ఆహ్వానించాలి. “ఓం వరలక్ష్మీ దేవ్యై నమః” అని జపిస్తూ అక్షతలు కలశంపై వేయాలి.
• షోడశోపచార పూజ: ఆవాహన, ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, ఆచమనీయం, స్నానం, వస్త్రం, ఆభరణాలు, గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, తాంబూలం, నీరాజనం, మంత్రపుష్పం అనే 16 ఉపచారాలతో అమ్మవారిని పూజించాలి. ప్రతి ఉపచారానికి “ఓం వరలక్ష్మీ దేవ్యై నమః” అంటూ అక్షతలు, పూలు సమర్పించాలి.
• అష్టోత్తర శతనామ పూజ: లక్ష్మీదేవి 108 నామాలను (అష్టోత్తరం) చదువుతూ, ప్రతి నామానికి ఒక్కో పువ్వు లేదా కుంకుమను లేదా అక్షతలను సమర్పిస్తూ కుంకుమార్చన చేయాలి.

7. తోరగ్రంధి పూజ మరియు తోరం కట్టుకునే విధానం

వరలక్ష్మీ వ్రతంలో తోర పూజ చాలా ముఖ్యమైన ఘట్టం. తొమ్మిది దారపు పోగులు తీసుకుని, దానికి పసుపు రాసి, తొమ్మిది ముడులు వేసి తోరాన్ని తయారు చేసుకోవాలి. ఆ తొమ్మిది ముడులకు నవదుర్గలను ఆవాహన చేస్తూ పూజించాలి.

తొమ్మిది ముడులకు పూజించే విధానం:

1. ఓం కమలాయై నమః – ప్రథమ గ్రంధిం పూజయామి.
2. ఓం రమాయై నమః – ద్వితీయ గ్రంధిం పూజయామి.
3. ఓం లోకమాత్రే నమః – తృతీయ గ్రంధిం పూజయామి.
4. ఓం విశ్వజనన్యై నమః – చతుర్ధ గ్రంధిం పూజయామి.
5. ఓం మహాలక్ష్మ్యై నమః – పంచమ గ్రంధిం పూజయామి.
6. ఓం క్షీరాబ్ధి తనయాయై నమః – షష్టమ గ్రంధిం పూజయామి.
7. ఓం విశ్వసాక్షిణ్యై నమః – సప్తమ గ్రంధిం పూజయామి.
8. ఓం చంద్రసోదర్యై నమః – అష్టమ గ్రంధిం పూజయామి.
9. ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః – నవమ గ్రంధిం పూజయామి.

పూజ పూర్తయిన తర్వాత ఒక తోరాన్ని అమ్మవారికి సమర్పించి (కలశానికి ఉంచి), మరొక తోరాన్ని వ్రతం చేసే కుడి చేతికి కట్టుకోవాలి. తోరం కట్టుకునేటప్పుడు భక్తితో “బధ్నామి దక్షిణే హస్తే నవసూత్రం శుభప్రదం” అనే మంత్రాన్ని స్మరించుకోవాలి.

8. శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రత కథ (చారుమతి చరిత్ర)

వ్రత పూజ పూర్తయిన తర్వాత అందరూ కూర్చుని వ్రత కథను తప్పనిసరిగా చదవాలి లేదా వినాలి. కథ వినకుండా వ్రతం సంపూర్ణం కాదు.

పూర్వం మగధ దేశంలో కుండిననగరం అనే అందమైన పట్టణం ఉండేది. ఆ నగరంలో చారుమతి అనే ఒక సాధ్వి ఉండేది. ఆమె ఎంతో భక్తిభావం కలది. ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే లేచి, అత్తమామలకు సేవ చేస్తూ, భర్తను దైవంగా భావిస్తూ కుటుంబ బాధ్యతలను ఎంతో ఓపికగా నిర్వర్తించేది. చారుమతి సద్గుణాలకు, పాతివ్రత్యానికి లక్ష్మీదేవి ఎంతో సంతోషించింది.

ఒకరోజు రాత్రి చారుమతి నిద్రపోతుండగా సాక్షాత్తూ శ్రీ మహాలక్ష్మి ఆమె కలలో సాక్షాత్కరించింది. “ఓ చారుమతీ! నీ ప్రవర్తనకు నేను ఎంతో సంతోషించాను. శ్రావణ పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు నన్ను ‘వరలక్ష్మి’ రూపంలో పూజించు. నీవు ఏది కోరుకుంటే ఆ కోరికలు నేను నెరవేరుస్తాను” అని చెప్పి మాయమైంది. కలలో దేవిని చూసిన చారుమతి ఎంతో ఆనందంతో నిద్రలేచి, భర్తకు, అత్తమామలకు ఈ విషయం చెప్పింది. వారు కూడా చాలా సంతోషించి, తప్పకుండా ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించమని ప్రోత్సహించారు.

ఈ విషయం చారుమతి తన ఇరుగుపొరుగు స్త్రీలకు కూడా చెప్పింది. శ్రావణ మాసం రాగానే, అందరూ కలిసి ఎంతో భక్తి శ్రద్ధలతో కలశాన్ని ఏర్పాటు చేసి, శాస్త్రోక్తంగా వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించారు. పూజ చేసి, తోరం కట్టుకుని, ప్రసాదాలు సమర్పించి, అమ్మవారికి హారతి ఇచ్చారు.

ఆశ్చర్యంగా పూజ పూర్తి కాగానే వారి శరీరాలపై అద్భుతమైన బంగారు, నవరత్నాల ఆభరణాలు వెలిశాయి. వారి ఇళ్లు ధనధాన్యాలతో నిండిపోయాయి. వారి ఇళ్ల ముందు రథాలు, గజాలు (ఏనుగులు), అశ్వాలు (గుర్రాలు) నిలబడి ఉన్నాయి. ఇదంతా వరలక్ష్మీ దేవి కటాక్షం అని వారు గ్రహించి, ఆ తల్లికి అనేక విధాలుగా కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నారు. అప్పటినుండి ప్రతి సంవత్సరం స్త్రీలందరూ ఈ వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించడం సాంప్రదాయంగా వస్తోంది.

9. అమ్మవారికి సమర్పించవలసిన ఇష్టమైన నైవేద్యాలు (ప్రసాదాలు)

పూజ, కథ పూర్తయిన తర్వాత అమ్మవారికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన నైవేద్యాలను సమర్పించాలి. వరలక్ష్మీ దేవికి తొమ్మిది రకాల ప్రసాదాలు (నవ నైవేద్యాలు) సమర్పించడం ఆనవాయితీ. వీలుకాని వారు కనీసం ఐదు రకాలైనా చేయవచ్చు.

ముఖ్యంగా అమ్మవారికి నైవేద్యంగా పెట్టాల్సినవి:

• పరమాన్నం లేదా పాయసం (బెల్లం మరియు పాలతో చేసినది)
• పులిహోర (చింతపండు లేదా నిమ్మకాయతో)
• గారెలు లేదా మినప వడలు (పొట్టు మినపప్పుతో చేసినవి శ్రేష్టం)
• బూరెలు (పూర్ణాలు) లేదా బొబ్బట్లు
• కొబ్బరి అన్నం
• చలిమిడి, వడపప్పు (పెసరపప్పు), పానకం
• కుడుములు లేదా ఉండ్రాళ్లు

నైవేద్యం సమర్పించేటప్పుడు మంత్రాలు రాని వారు మనసులోనే “తల్లీ! నా శక్తి కొలది నేను చేసిన ఈ వంటకాలను స్వీకరించి, మమ్మల్ని ఆశీర్వదించు” అని ప్రార్థిస్తూ నీటిని కుడిచేతితో వదలాలి. చివరగా కర్పూర నీరాజనం (మంగళ హారతి) ఇవ్వాలి.

10. వ్రతం పూర్తయిన తర్వాత చేయవలసిన ఉద్యాపన మరియు వాయినం విధానం

వరలక్ష్మీ వ్రతం పూర్తయిన తర్వాత ఇరుగు పొరుగున ఉన్న ముత్తైదువులను (సుమంగళులను) ఇంటికి ఆహ్వానించి వారికి బొట్టు పెట్టి, తాంబూలం, శనగలు, పండ్లు, రవికె గుడ్డ మరియు ఏదైనా ప్రసాదం పెట్టి ‘వాయినం’ ఇవ్వాలి. వాయినం తీసుకునే స్త్రీని సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవిగా భావించాలి. వాయినం ఇస్తూ “ఇస్తి వాయినం పుచ్చుకొంటి వాయినం” అని సంప్రదాయబద్ధంగా చెప్పుకుంటారు. పెద్దవారైతే వారి పాదాలకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకోవాలి.

పూజ జరిగిన రోజు రాత్రి కలశాన్ని కదిలించకూడదు. మరుసటి రోజు (శనివారం) ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, అమ్మవారికి హారతి ఇచ్చి, నమస్కరించుకుని కలశాన్ని కొద్దిగా ఉత్తర దిశగా కదిలించాలి (దీనినే ఉద్వాసన అంటారు). కలశంలో ఉన్న నీటిని ఇంట్లో, కుటుంబ సభ్యులపై చల్లాలి. కలశంలోని బియ్యాన్ని ఇంట్లో వాడుకునే బియ్యంలో కలుపుకోవచ్చు లేదా పరమాన్నం వండి నైవేద్యం పెట్టవచ్చు. పసుపు రాసిన కొబ్బరికాయను పగలగొట్టి తీపి వంటకాల్లో వాడుకోవాలి.

11. వరలక్ష్మీ వ్రతం చేయడం వల్ల కలిగే అద్భుతమైన ప్రయోజనాలు

వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని క్రమం తప్పకుండా, నిష్ఠగా ఆచరించడం వల్ల కుటుంబంలో ఎన్నో సానుకూల మార్పులు, ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి:

• మాంగళ్య బలం: స్త్రీలకు సౌభాగ్యం వృద్ధి చెందుతుంది. భర్త ఆయురారోగ్యాలతో, దీర్ఘాయుష్షుతో ఉంటాడు.
• ఆర్థిక అభివృద్ధి: అప్పుల బాధలు తొలగిపోయి, ఇంట్లో లక్ష్మీదేవి స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకుంటుంది. వ్యాపారాలు, ఉద్యోగాల్లో మంచి పురోగతి ఉంటుంది.
• సంతాన ప్రాప్తి: ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో ఆచరించే వారికి సత్సంతానం కలుగుతుంది, పిల్లలు విద్యాబుద్ధులతో అభివృద్ధి చెందుతారు.
• వివాహ యోగం: పెళ్లికాని యువతులు ఈ వ్రతం చేస్తే శీఘ్రంగా వివాహం జరుగుతుంది, మంచి భర్త లభిస్తాడు.
• మనశ్శాంతి: ఇంట్లో తరచుగా వచ్చే కలహాలు, మనస్పర్ధలు తొలగిపోయి, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య ప్రేమ, అనురాగం, శాంతి నెలకొంటాయి.

ఈ శ్రావణ మాసంలో మీరూ భక్తి శ్రద్ధలతో శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆ జగన్మాత ఆశీస్సులు పొందాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుందాం. సర్వేజనా సుఖినోభవంతు! శుభం.