శ్రావణ మాసం అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేది పచ్చదనం, పండుగలు మరియు ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం. హిందూ క్యాలెండర్లో శ్రావణ మాసానికి ఒక ప్రత్యేకమైన, విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ మాసం అంతా పరమశివుడికి, శ్రీ మహాలక్ష్మికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైనది. అందులోనూ శ్రావణ మాసంలో వచ్చే సోమవారాలు శివ భక్తులకు ఒక పెద్ద పండుగ లాంటివి. ఈ పవిత్రమైన రోజున శివుడిని భక్తి శ్రద్ధలతో పూజిస్తే, కోరిన కోరికలు నెరవేరుతాయని, కుటుంబంలో సుఖశాంతులు వెల్లివిరుస్తాయని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
ఈ బ్లాగ్ పోస్ట్లో, శ్రావణ సోమవార పూజా విధానం ఎలా చేయాలి, ఏయే సామగ్రి కావాలి, పూజలో పాటించాల్సిన నియమాలు మరియు ఏ మంత్రాలు చదవాలి అనే విషయాలను చాలా వివరంగా, సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో తెలుసుకుందాం.
1. శ్రావణ మాసం విశిష్టత – పరమశివుడికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన మాసం
పురాణాల ప్రకారం, దేవతలు మరియు రాక్షసులు అమృతం కోసం క్షీరసాగర మథనం (సముద్రాన్ని చిలకడం) చేసినది ఈ శ్రావణ మాసంలోనే అని చెబుతారు. ఈ మథనంలో అమృతం రాకముందు, లోకాలను నాశనం చేయగల భయంకరమైన ‘హాలాహలం’ (విషం) ఉద్భవించింది. ఆ సమయంలో సృష్టిని కాపాడటం కోసం, ఆ మహాశివుడు ఆ హాలాహలాన్ని మింగి, తన కంఠంలోనే బంధించాడు. అందువల్లనే ఆయనకు ‘నీలకంఠుడు’ అని పేరు వచ్చింది.
ఆ విషం వల్ల శివుని శరీరంలో పుట్టిన తీవ్రమైన వేడిని తగ్గించడానికి, దేవతలందరూ ఆయనకు గంగాజలంతో, పాలతో నిరంతరం అభిషేకం చేశారు. ఈ సంఘటన శ్రావణ మాసంలోనే జరిగింది కాబట్టి, ఈ మాసంలో శివుడికి అభిషేకం చేయడం అత్యంత పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.
2. శ్రావణ సోమవారం ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం?
వారాలన్నింటిలో సోమవారం (Monday) చంద్రుడికి సంబంధించినది. చంద్రుడు మనస్సుకు కారకుడు (మనోకారకుడు). ఆ చంద్రుడిని తన తలపై ధరించిన వాడు చంద్రశేఖరుడైన శివుడు. మన మనస్సులోని ఆందోళనలు, భయాలు తొలగిపోయి, ప్రశాంతత లభించాలంటే సోమవారం శివారాధన చేయడం ఉత్తమం. శ్రావణ మాసంలో వచ్చే సోమవారం నాడు ఉపవాసం ఉండి, శివలింగానికి జలాభిషేకం లేదా రుద్రాభిషేకం చేస్తే ఎన్నో జన్మల పాపాలు తొలగిపోతాయని స్కంద పురాణం చెబుతోంది.
3. పూజకు కావలసిన ముఖ్యమైన వస్తువులు (పూజా సామగ్రి)
ఏ పూజకైనా ముందుగా సామగ్రిని సిద్ధం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. దీనివల్ల పూజ చేసేటప్పుడు మధ్యలో లేవకుండా ఏకాగ్రతతో పూజ చేసుకోవచ్చు. శ్రావణ సోమవార పూజకు ఈ క్రింది వస్తువులను సిద్ధం చేసుకోండి:
- పసుపు, కుంకుమ, గంధం, విభూతి (శివుడికి విభూతి చాలా ఇష్టం)
- అక్షతలు (పసుపు మరియు నెయ్యి కలిపిన బియ్యం)
- మారేడు దళాలు (బిల్వ పత్రాలు) – కనీసం 11 లేదా 21 (వీటిలో పురుగులు లేకుండా, చిరిగిపోకుండా చూసుకోవాలి)
- పూలు: తెల్లటి పూలు, జమ్మి పూలు, ఉమ్మెత్త పూలు (దతుర), కనకాంబరాలు, మల్లెలు
- అభిషేక ద్రవ్యాలు: ఆవు పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెర (పంచామృతాలు), మరియు శుభ్రమైన నీరు (వీలైతే గంగాజలం)
- నైవేద్యం: అరటిపండ్లు, కొబ్బరికాయ, బెల్లం ముక్క, లేదా మీ ఇంట్లో వండిన పాయసం/పరమాన్నం
- ఇతర వస్తువులు: అగరుబత్తీలు, హారతి కర్పూరం, దీపపు కుందులు, ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె, వత్తులు, ఒక కలశం, ఆచమనం చేయడానికి ఉద్ధరిణి, పంచపాత్ర.
4. పూజకు ముందు చేయవలసిన ఏర్పాట్లు
పూజ చేసే రోజు ఉదయాన్నే సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేవాలి. ఇల్లు, వాకిలి శుభ్రం చేసుకుని గడపకు పసుపు, కుంకుమలు పెట్టుకోవాలి. తలస్నానం చేసి, ఉతికిన శుభ్రమైన బట్టలు (వీలైతే తెలుపు లేదా పసుపు రంగువి) ధరించాలి.
పూజా మందిరంలో ఒక చిన్న పీట వేసి, దానిపై పసుపు వస్త్రం పరచండి. పీట మధ్యలో కొద్దిగా బియ్యం పోసి, దానిపై శివలింగాన్ని లేదా శివపార్వతుల పటాన్ని ఉంచండి. పక్కనే వినాయకుడి ప్రతిమను కూడా పెట్టుకోవాలి (ఏ పూజకైనా ముందుగా గణపతిని పూజించాలి కాబట్టి). దీపారాధన కుందులకు పసుపు, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపారాధన చేయండి.
5. సంకల్పం మరియు ప్రాణప్రతిష్ట
పూజ మొదలుపెట్టే ముందు ఎవరైనా సరే సంకల్పం చేసుకోవాలి. సంకల్పం అంటే మీరు ఏ ఉద్దేశ్యంతో, ఎక్కడ, ఏ రోజున ఈ పూజ చేస్తున్నారు అని భగవంతుడికి చెప్పుకోవడం.
కుడి చేతిలో కొన్ని అక్షతలు, కొద్దిగా నీరు పట్టుకుని, మీ గోత్ర నామాలు (పేరు, గోత్రం) మనసులో తలుచుకోండి. “నేను నా కుటుంబ క్షేమం కోసం, ఆయురారోగ్యాల కోసం, అష్టైశ్వర్యాల కోసం ఈ శ్రావణ సోమవార వ్రతాన్ని/పూజను ఆచరిస్తున్నాను” అని మనసులో బలంగా అనుకుని, ఆ అక్షతలను శివుని వద్ద ఉంచాలి.
6. శ్రావణ సోమవార పూజా విధానం – దశల వారీగా
పూజా విధానం అనేది చాలా పవిత్రమైన ప్రక్రియ. దీనిని ఎంత శ్రద్ధగా చేస్తే అంత మంచిది.
- గణపతి పూజ: ముందుగా పసుపుతో చేసిన గణపతికి లేదా వినాయకుడి ప్రతిమకు గంధం, కుంకుమ బొట్టు పెట్టి, పూలతో అలంకరించి “ఓం గం గణపతయే నమః” అని 108 సార్లు జపించండి. పూజ నిర్విఘ్నంగా కొనసాగాలని ప్రార్థించండి.
- ధ్యానం: కళ్ళు మూసుకుని శివపార్వతులను మనసులో తలుచుకోండి. “ఓం నమః శివాయ” అంటూ ఆ మహాదేవుడిని ఆవాహన చేయండి.
- ఆసనం సమర్పణ: శివుడికి ఆసనం (కూర్చోవడానికి చోటు) ఇస్తున్నట్లు భావించి కొన్ని అక్షతలు శివలింగం వద్ద వేయండి.
- పాద్యం, అర్ఘ్యం, ఆచమనీయం: శివుడి పాదాలు కడుగుతున్నట్లుగా కొద్దిగా నీరు పంచపాత్రలో వదలండి (పాద్యం). చేతులు కడుక్కోవడానికి నీరు ఇవ్వండి (అర్ఘ్యం). త్రాగడానికి నీరు ఇవ్వండి (ఆచమనీయం).
7. శివలింగానికి అభిషేకం – ఏ ద్రవ్యంతో చేస్తే ఏ ఫలితం?
శివుడికి అలంకారం కంటే అభిషేకం అంటేనే మహా ప్రీతి. అందుకే ఆయనను “అభిషేక ప్రియుడు” అంటారు. ఇంట్లో చిన్న శివలింగం ఉంటే ఒక ప్లేట్లో పెట్టి అభిషేకం చేయండి. శివలింగం లేకపోతే, ఒక తమలపాకులో శివుని రూపాన్ని భావిస్తూ శివనామాలు జపిస్తూ అక్షతలు వేయవచ్చు.
ఒక్కో వస్తువుతో అభిషేకం చేస్తే ఒక్కో రకమైన ఫలితం కలుగుతుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి:
- నీరు (జలాభిషేకం): మనశ్శాంతి లభిస్తుంది.
- ఆవు పాలు: ఆయుర్దాయం పెరుగుతుంది, అనారోగ్యాలు దూరమవుతాయి.
- పెరుగు: సంతాన ప్రాప్తి, కుటుంబంలో సంతోషం.
- నెయ్యి: అప్పుల బాధలు తీరిపోయి, ఆర్థిక వృద్ధి కలుగుతుంది (అష్టైశ్వర్యాలు).
- తేనె: మాటలో మాధుర్యం, సమాజంలో మంచి కీర్తి ప్రతిష్టలు పెరుగుతాయి.
- చెరకు రసం: సంపదలు, కోరుకున్న ఉద్యోగం లేదా వ్యాపార అభివృద్ధి లభిస్తుంది.
- పంచామృతాలు (పైవన్నీ కలిపినవి): సర్వ కోరికలు నెరవేరుతాయి.
అభిషేకం చేస్తున్నంత సేపూ “ఓం నమః శివాయ” అనే పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని లేదా “రుద్ర సూక్తం” చదవాలి. అభిషేకం పూర్తయిన తర్వాత శివలింగాన్ని శుభ్రమైన వస్త్రంతో తుడిచి, గంధం, విభూతి పట్టి బొట్టు పెట్టాలి.
8. మారేడు దళాలు (బిల్వ పత్రాలు) ఎందుకు సమర్పించాలి?
శివ పూజలో మారేడు దళాలకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత అంతా ఇంతా కాదు. “త్రిదళం త్రిగుణాకారం త్రినేత్రం చ త్రియాయుధమ్, త్రిజన్మ పాపసంహారం ఏకబిల్వం శివార్పణమ్” అనే శ్లోకం బహుశా మీరు వినే ఉంటారు. అంటే మూడు ఆకులు కలిగిన ఒక బిల్వ పత్రం శివుని మూడు కళ్ళకు, సత్వ-రజో-తమో గుణాలకు ప్రతీక. ఒక్క మారేడు దళాన్ని భక్తితో శివునికి సమర్పిస్తే మూడు జన్మల పాపాలు నశిస్తాయని దీని అర్థం.
పూజ చేసేటప్పుడు మారేడు దళాలను బోర్లా (నరాల భాగం పైకి, నున్నటి భాగం శివలింగానికి తగిలేలా) పెట్టి పూజించాలి. ప్రతి దళం వేస్తున్నప్పుడు “ఓం నమః శివాయ” అని కానీ, ‘శివ అష్టోత్తర శతనామావళి’ (శివుని 108 పేర్లు) కానీ చదవాలి. ఇలా చేయడం వల్ల ఇంట్లో ఉన్న నెగటివ్ ఎనర్జీ మొత్తం పోయి, పాజిటివ్ వైబ్స్ వ్యాపిస్తాయి.
9. శ్రావణ సోమవారం ఉపవాస దీక్ష – పాటించవలసిన నియమాలు
చాలా మంది శ్రావణ సోమవారం నాడు ఉపవాసం ఉంటారు. ఉపవాసం అంటే కేవలం పస్తులుండటం కాదు, ‘ఉప’ అంటే దగ్గర, ‘వాసం’ అంటే ఉండటం. భగవంతుడికి దగ్గరగా, ఆయన ధ్యాసలో ఉండటమే నిజమైన ఉపవాసం.
ఉపవాసంలో పలు రకాలు ఉన్నాయి:
- నిర్జల ఉపవాసం: మంచినీళ్లు కూడా త్రాగకుండా చేసే కఠిన ఉపవాసం (ఇది ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారు మాత్రమే చేయాలి).
- సజల ఉపవాసం: కేవలం నీళ్లు, పాలు, పండ్ల రసాలు మాత్రమే తీసుకుని చేసే ఉపవాసం.
- నక్త వ్రతం: పగలు మొత్తం ఏమీ తినకుండా ఉండి, సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో (సూర్యాస్తమయ సమయం) శివదర్శనం, పూజ చేసుకున్న తర్వాత రాత్రి ఒక పూట మాత్రమే సాత్విక భోజనం చేయడం.
ఉపవాసం ఉండే వారు ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, గుడ్డు లాంటి తామసిక ఆహారాలకు కచ్చితంగా దూరంగా ఉండాలి. బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి. మనసులో ఎవరిపైనా ద్వేషం, కోపం లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవాలి. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, గర్భిణీలు, వృద్ధులు కఠిన ఉపవాసం చేయవలసిన అవసరం లేదు, భక్తితో కొంచెం పండ్లు తీసుకుంటూ ధ్యానం చేయవచ్చు.
10. జపించాల్సిన మహా మంత్రాలు మరియు స్తోత్రాలు
శ్రావణ మాసంలో మంత్ర జపానికి విశేషమైన శక్తి ఉంటుంది. పూజ సమయంలో లేదా రోజంతా ఈ క్రింది మంత్రాలను చదువుకుంటే చాలా మంచిది:
- పంచాక్షరీ మంత్రం: “ఓం నమః శివాయ” – ఇది అత్యంత సులభమైన, శక్తివంతమైన మంత్రం. నడుస్తున్నా, కూర్చున్నా మనసులో జపించుకోవచ్చు.
- మహామృత్యుంజయ మంత్రం: “ఓం త్రయంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టి వర్ధనమ్ | ఉర్వారుకమివ బంధనాన్ మృత్యోర్ముక్షీయ మామృతాత్ ||” (ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, అనారోగ్య భయం ఉన్నవారు ఈ మంత్రాన్ని కనీసం 11 సార్లు చదవడం వల్ల గొప్ప ఉపశమనం లభిస్తుంది.)
- లింగాష్టకం: “బ్రహ్మ మురారి సురార్చిత లింగం…” అంటూ సాగే ఈ స్తోత్రం శివ పూజలో తప్పక చదవాలి.
- బిల్వాష్టకం, కాలభైరవాష్టకం, శివ తాండవ స్తోత్రం కూడా సమయాన్ని బట్టి చదువుకోవడం చాలా శ్రేయస్కరం.
11. నైవేద్య సమర్పణ మరియు మంగళ హారతి
అష్టోత్తర నామావళితో అర్చన పూర్తయిన తర్వాత, స్వామికి ధూపం (అగరుబత్తీలు) చూపించాలి. తర్వాత దీపం చూపించాలి.
అనంతరం నైవేద్యం సమర్పించాలి. శివుడికి పరమాన్నం, దద్దోజనం (పెరుగు అన్నం), చలిమిడి, వడపప్పు లాంటివి చాలా ఇష్టం. అవి చేయలేని వారు రెండు అరటిపండ్లు, కాసింత బెల్లం ముక్క పెట్టినా ఆ బోళాశంకరుడు సంతోషంగా స్వీకరిస్తాడు. నైవేద్యం పెట్టిన తర్వాత, కర్పూరం వెలిగించి మంగళ హారతి ఇవ్వాలి.
హారతి ఇస్తున్నప్పుడు కళ్ళు మూసుకుని శివుని దివ్య మంగళ రూపాన్ని స్మరించుకోవాలి. హారతి తీసుకున్న తర్వాత, శివలింగం చుట్టూ లేదా ఉన్నచోటే మూడు సార్లు ఆత్మ ప్రదక్షిణ చేయాలి. చివరగా “మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం మహేశ్వర, యత్పూజితం మయాదేవ పరిపూర్ణం తదస్తుతే” (నేను చేసిన ఈ పూజలో ఏవైనా లోపాలు ఉంటే నన్ను క్షమించి, ఈ పూజను పరిపూర్ణంగా స్వీకరించు స్వామి) అని సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి.
12. ఈ పూజ చేయడం వల్ల కలిగే అద్భుతమైన ప్రయోజనాలు
శ్రావణ మాసంలో క్రమం తప్పకుండా సోమవార పూజలు, ఉపవాసాలు చేసే వారికి శివ కటాక్షం ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది.
- వివాహం కాని యువతీ యువకులకు త్వరగా మంచి వివాహ సంబంధాలు కుదురుతాయి. (పార్వతీ దేవి శివుడిని భర్తగా పొందడానికి ఈ సోమవార వ్రతమే చేసిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి).
- దీర్ఘకాలిక అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడేవారికి మంచి ఆరోగ్యం సిద్ధిస్తుంది.
- ఆర్థిక ఇబ్బందులు, అప్పుల బాధలు తొలగిపోయి ఇంటికి లక్ష్మీకటాక్షం లభిస్తుంది.
- జాతకంలో కాలసర్ప దోషం, రాహు కేతు దోషాలు ఉన్నవారికి ఈ రుద్రాభిషేకం మరియు పూజ వల్ల దోష నివారణ జరుగుతుంది.
- ముఖ్యంగా మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. చేసే పనుల్లో ఏకాగ్రత, విజయం లభిస్తాయి.
ముగింపు: శ్రావణ మాస సోమవార పూజ అనేది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, ఇది మన మనస్సును భగవంతుని పాదాల వద్ద లగ్నం చేసి, అంతర్గత శాంతిని పొందే ఒక గొప్ప మార్గం. ఆడంబరాల కన్నా, స్వచ్ఛమైన భక్తికి ఆ పరమశివుడు సులభంగా కరిగిపోతాడు. ఒక మారేడు దళం, కొద్దిగా నీళ్లు సమర్పించినా ఆయన వరాలు కురిపిస్తాడు. కాబట్టి, ఈ శ్రావణ మాసంలో మీ ఇంట్లో ఉన్న వనరులతోనే, స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో ఆ మహాదేవుడిని పూజించి, ఆయన కృపకు పాత్రులు కండి.
మీకు మరియు మీ కుటుంబ సభ్యులకు శ్రావణ మాస శుభాకాంక్షలు! ఓం నమః శివాయ!